Mình nghĩ rất khó để không ảo tưởng về bản thân nếu bạn cứ nhận lời khen của người khác hoài. Cái ngã của bạn tự dưng được bơm phồng lên và bạn nghĩ là mình cũng rất ra gì, cũng khá phi thường,cũng là một cá thể đặc biệt.
Ngày trước khi còn tối tăm mặt mũi với sự tự ti, mình luôn tìm cách để cảm thấy đặc biệt, phi thường (hoặc khác thường). Mình hầu như không tiêu hóa nổi sự chê bai và luôn né tránh nó bằng tư duy kiểu "họ không dành cho mình." Sau mình thấy điều ấy tai hại quá vì nó khiến mình ngã mạn và ngông cuồng. Phải thấy rằng ai đi giữa đám đông tung hô mà vẫn giữ được sự hồn nhiên, chất phác, vẫn thấy mình bình thường thì quả là một bậc chân tu.
Dạo này Fermented vẫn nhận được nhiều lời khen. Một phần có lẽ bởi mình đã ló mặt ra ngoài sâu-bít thị trường nên người ta biết tới nhiều chăng? Dù thế nào, mỗi khi đứng trước lời khen, mình vẫn luôn phải tự dặn lòng để không rơi vào cái ngã ngu ngốc nghĩ mình "cũng xịn phết đấy chứ". Hoặc không bị phiền lòng nếu có ai đó bảo bánh mỳ của mình quá tệ.
Có 1 đoạn trích trong Chuyện Cửa Thiền mình rất thích như sau:
"Trình độ của chúng sanh không phải là thước đo chân lý. Đã không phải là thước đo chân lý thì hơi đâu mà chúng ta phải sống ngắn dài rộng hẹp với những thước đo ấy. Các con ạ, khi ta làm một việc hợp với chúng sanh này thì chúng sanh này khen nói phải, khi ta làm một việc không hợp với chúng sanh kia thì chúng sanh kia chê, nói trái. Vậy cái phải cái trái ấy có sự thật không? Có đáng tin cậy không?
Cả ba chú dường như có ý thẹn thùng:
- Dạ, chúng con giờ đã hiểu rõ rồi!
- Chưa đâu, nhà sư từ từ thốt - phải đi thêm một tầng nữa, phải nắm bắt cái lõi của vấn đề, ấy là: "Một đời sống không có tổn hại, không hại mình, không hại người, không hại cả hai. Dẫu gặp hoàn cảnh nào, miệng lưỡi thị phi đen trắng thế nào, các con cũng phải giữ được đời sống thiện về thân, thiện về lời, thiện về ý. Chính nhờ đời sống ấy chúng ta mới dễ dàng tuệ quán để thấy rõ thị phi như gió thoảng, phiền não như đốm hoa... Tâm trí ta nhờ vậy mà thường sáng, thường trong và thường vắng lặng."
Trích “Chuyện Cửa Thiền”
Đấy, có chuyện nhỏ xíu mà học nó cũng vất vả phết!
I think it’s really hard not to get delusional about yourself if you keep receiving compliments. Your ego quietly inflates, and you start thinking you’re really something: rather extraordinary, a pretty special individual.
Back when I was buried in self-doubt, I was always looking for ways to feel special, extraordinary (or at least unusual). I could barely digest criticism and always dodged it with the thought “they’re just not my people.” Later I saw how harmful that was, because it made me arrogant and reckless. Honestly, anyone who can walk through a cheering crowd and still stay innocent and down to earth, still see themselves as ordinary, must be a true monk.
Lately Fermented keeps getting lots of compliments. Maybe partly because I’ve finally shown my face in the snooty market, so more people know about us? Either way, whenever I hear praise, I still have to remind myself not to fall into the silly ego trip of “we’re pretty great, aren’t we?”. Or not to get upset when someone says my bread is terrible.
There’s a passage in the book Chuyện Cửa Thiền (Stories from the Zen Gate) that I really love. In my own words, it goes roughly like this:
A monk tells his young students that the level of understanding of whoever is judging us is not a measure of truth. Do something that suits one person and they praise you; do something that doesn’t suit another and they criticise you. So how real is that praise or that blame?
When the students say they understand, he asks them to go one level deeper: live a life that does no harm, not to yourself, not to others, not to both. Whatever happens, however people talk, keep your actions, your words and your thoughts kind. Living that way, you see that praise and blame pass like a breeze, and your mind stays clear and quiet.
Paraphrased from “Chuyện Cửa Thiền”
See? Such a tiny thing, and yet it takes so much effort to learn!